Có lẽ câu hỏi Tình yêu là gì? vẫn chưa tìm ra câu trả lời được mọi người đồng thuận hết, mỗi người chắc đều có câu trả lời cho mình. Riêng với các nhạc sĩ thì câu trả lời của họ có lẽ luôn được gói gọn trong những sáng tác của mình, chúng được gọi là tình ca hay tình khúc.
Mỗi một bản tình ca không chỉ có giai điệu, lời ca và hoàn cảnh ra đời khác nhau mà còn chứa đựng đủ mọi sắc thái tình cảm. Vì vậy nghe nhạc tình ta không chỉ nghe âm thanh nhậm lời bài hát, mà trên hết là cảm nhận cái tình, cái đời chất chứa trong đó.
Topic này lập ra với mục đích vừa tổng kết những nhạc khúc yêu thích vừa muốn tìm hiểu hoàn cảnh ra đời cũng như những điều liên quan đến chúng. Và hoan nghênh các bạn chia sẻ về những bản tình ca mà bạn yêu thích.
Thôi rồi còn chi đâu em ơi! Có còn lại chăng dư âm thôi, trong cơn thương đau men đắng môi...
Chắc khó ai có thể quên được những giai điệu mượt mà và ca từ nhẹ nhàng, khắc khoải trên. Bài hát không chỉ cho ta thấy nét buồn đau mà còn khiến ta như nếm được gia vị của con người ta khi trải qua cuộc tình chưa trọn.
Bài hát này đã được nhiều ca sĩ nổi tiếng trình bày, nhưng theo tôi thì nổi bật nhất vẫn là hai nữ ca sĩ Khánh Ly (1970) và Lệ Quyên (hiện nay). Tiếng hát của họ đã chinh phục bao trái tim khán giả mộ điệu, có biết bao nước mắt rơi, nụ cười xúc cảm hòa theo lời ca ấy:
"Yêu rồi tình yêu sao chua cay. Men nào bằng men thương đau đây. Hỡi người, bỏ ta trong mưa bay...”
Tình khúc được nhạc sĩ Thanh Bình viết về chính cuộc đời mình và cho một cuộc tình đẹp không phần kết. Họ lạc nhau khi đất nước chia cắt để rồi trọn đời ly biệt. Nhưng cuộc tình ấy, người con gái ấy đã theo đuổi nỗi nhớ trong ông đến tận bây giờ. Lúc hỏi bóng hồng nào đã khiến ông phải đau khổ để viết nên tác phẩm này, ông kể lại:
“Ca khúc này tôi viết cho một người con gái ở Hải Phòng. Lúc đó tôi 24 tuổi và rất thiết tha với người này. Ngày tôi xuống tàu ở cảng Hải Phòng vào nam, đứng trên boong tàu, tôi nhìn thấy nàng đang hối hả chen lấn, vạch đám đông người đưa tiễn để mong kịp chia tay tôi, nhưng tôi lại đứng lẫn vào đám đông trên boong tàu, còn nàng thì chạy dọc theo bờ cảng và không nhận ra tôi… Chẳng nói được với nhau câu nào.
Tôi vào nam, ít lâu sau hay tin bố mẹ nàng ép lấy chồng. Tôi buồn lắm, khoảng 1 tháng sau tôi viết được bài Tình lỡ (1954)…”.
Tình lỡ còn là ca khúc chính được sử dụng trong phim ‘Nàng' do đạo diễn Lê Mộng Hoàng thực hiện năm 1970 (dựa theo tiểu thuyết cùng tên của nhà văn Bùi Hoàng Thư, phim đoạt giải Tượng vàng tại Đại hội Điện ảnh Á châu ở Đài Loan lần 17). Ở cuối phim, Vân (Thẩm Thúy Hằng) đi dọc bãi biển trong buổi chiều lộng gió, tà áo dài bay phất phơ lồng trong tiếng hát của Khánh Ly: “Một vầng trăng lỡ đã thôi không theo nhau. Cuộc tình đã lỡ với bao nhiêu thương đau. Hết rồi thôi đã không còn gì thật rồi. Chỉ còn hiu hắt cơn sầu không nguôi…"
* Về tác giả
Tình lỡ là ca khúc nổi tiếng nhất của nhạc sĩ Thanh Bình và có lẽ cuộc đời ông cũng giống như lời bài ca ấy.
Nhạc sỹ Thanh Bình thời trẻ. Ảnh: Hà Đình Nguyên.
Nhạc sĩ Thanh Bình tên thật là Nguyễn Ngọc Minh, sinh năm 1932, nguyên quán Bắc Ninh. Mồ côi mẹ khoảng 10 hay 11 tuổi sau vài năm cha mất. Ông có một chị và hai em gái. Nay chị và em gái út đã mất, còn cô em kế sống ở Pháp nhưng không có liên lạc gì.
Khoảng 1952-1953, ông viết truyện ngắn và đưa tin văn hóa văn nghệ cho nhiều tờ báo: Tia Sáng, Liên Hiệp, Tin Sớm, Bình Minh, Văn Nghệ... với bút danh Thanh Bình. hạc sĩ Phó Quốc Thăng là cậu ruột của ông nhưng ông lại say mê cảm hứng học nhạc từ giáo sư âm nhạc Phạm Sửu tại Thanh Hóa. Từ năm 1950-1954, ông xuôi ngược các vùng miền Bắc Ninh, Hải Phòng, Thanh Hóa, Sầm Sơn, Hà Nội rồi sau đó vào Nam khai sụt tuổi để trốn lính.
Sau 54, tại miền Nam, người ta biết đến Thanh Bình như một người viết ca khúc nhiều hơn viết văn.
Yêu rồi, tình yêu sao chua cay
Các tác phẩm của nhạc sĩ Thanh Bình được ông viết bằng cả tình yêu ngọt ngào, dung dị của hồn quê, tình yêu thương sâu sắc quê hương đất nước mình, với những cảm xúc đầu đời hồn nhiên của chàng trai lãng mạn, đau đến tận cùng những mối tình đã lỡ...
Chỉ vậy thôi nhưng cũng quá đủ để đong đầy tình người hâm mộ dành cho ông. Âm nhạc của ông thật gần gũi với tâm t.ư tình cảm, đời sống con người qua các ca khúc mà ông đã âm thầm góp phần trong gia tài âm nhạc Việt Nam.
Mắt lệ mờ hoen, dư âm xưa
Cuộc đời nghệ sĩ của ông đầy thăng trầm biến động, giờ cũng chỉ còn lại hình hài một ông lão ngoài 80 nhỏ bé, cô đơn.
Nhưng thật ra tiếng lòng của người nhạc sĩ tài hoa ấy chưa bao giờ khép lại. Ông không sống bằng dư âm, nhưng có lẽ luôn ấp ủ nó ở đâu đó trong sâu thẳm tâm hồn mình.
Ðời nghệ sĩ đưa ông lang bạt kỳ hồ. Cứ Hải Phòng, Nam Ðịnh, Thanh Hóa, ra Hà Nội rồi lại vào Nam, nhưng cũng chẳng tránh khỏi phận long đong... Rồi nhiều cuộc tình dâu bể không thành. Có lần ông lại thành “chú rể bỏ trốn” ngay trước giờ hôn lễ. Mãi đến năm 1973 ông mới chính thức lập gia đình với một người phụ nữ xinh đẹp, sống trong căn hộ chung cư ở đường Tự Do (nay là Ðồng Khởi) , Q.1, Sài Gòn. Cuộc sống khá đơn sơ, sáng ông dạy lớp tiếng Anh, chiều lớp tiếng Pháp. Và có lẽ cũng hạnh phúc được vài năm. Sau năm 1975, vợ chồng ông mở quán cơm ven đường Ðồng Khởi. Những tưởng đâu sẽ an lành bên vợ đẹp con xinh, nhưng rồi cũng đến lúc cơm không lành canh không ngọt. Bà đã bỏ đi khỏi nhà, bỏ lại ông khi con gái mới hơn 3 tuổi. Ông rơi vào cảnh gà trống nuôi con mọn, kinh tế túng quẫn, cuộc sống vá víu đắp đổi qua ngày. Ông mơ hồ nói: “Có lẽ cô ấy đã rẽ sang bước khác, tôi không chắc cũng chẳng nhớ nữa...”
Ca sĩ Ánh Tuyết là một trong những người ca sĩ gắn bó với ông trong những năm cuối đời, cô đã nhiều lần đến thăm và giúp đỡ cố nhạc sĩ khi ông còn sống. Có lần ca sĩ Ánh Tuyết thắc mắc: Vì sao mà tình trường của ông luôn dang dở vậy? Ông khẽ nhận, “phần nhiều là do lỗi nơi tôi”. Ðôi mắt buồn trĩu nặng! Hỏi thêm ông về những tháng ngày sau đó, ông xua tay bảo: “Trời ơi! Thời gian lâu quá không làm sao nhớ nổi”.
Không nhớ nổi hay là ông đã muốn quên đi những nhọc nhằn, cay đắng trong cuộc đời mình.
Chỉ còn hiu hắt cơn sầu, không nguôi...
Thanh Bình không chỉ có mỗi ca khúc Tình lỡ, mà ông còn là tác giả của những ca khúc: Còn nhớ hay quên?, Đừng đến rồi đi (1959), Tiếc một người (1972)… Những cái tựa của các ca khúc kể trên khiến người ta tự hỏi: nhạc sĩ Thanh Bình viết cho ai đây, người yêu đầu đời hay người vợ tuyệt tình…?
Những năm cuối đời, ông sống hiu hắt với mấy người háu gái họ, bởi con gái ruột của ông vướng vòng lao lý. Khi nhắc đến con gái thì tự nhiên ông lại nhớ, lại kể: “Con gái gần 40 tuổi, nó lận đận lắm... Bây giờ con gái đang ở tù, vướng vào vòng lao lý của vòng đời cơ cực mà ra!... Do nó ham tiền, hùn vốn làm ăn với người ta rồi gặp xui nên mắc họa”.
Hai cô cháu gái của ông xót xa kể: “Khi con gái đi tù mới khoảng một năm, ông bị bỏ rơi ở bến xe miền Ðông. Ông già 81 tuổi gầy gò, ốm yếu đang mắc nhiều bệnh nguy nan với thùng quần áo cùng cái quạt máy cũ kỹ. Ông sống lay lắt gần tháng trời với bánh mì hay ăn tạm miếng cháo qua ngày”. Những ngày lang thang đó, ông kể: “Tôi đưa chứng minh nhân dân thuê được chiếc chiếu 500 đồng/ngày, tìm đại chỗ trống ngả cái lưng, sáng ra thấy người ta cũng ngủ đông nghẹt xung quanh”.
Cũng may còn một chút an ủi, ông còn có những người cháu gọi là cậu ruột. Họ cũng mồ côi cha mẹ. Và họ sẵn sàng đón ông về chăm lo nuôi dưỡng. Cũng gần một năm rồi, họ túm tụm đùm bọc nhau trong căn nhà chỉ 21m2 mà có tám nhân khẩu, nay lại nuôi thêm ông.
Nỗi nhớ thương con trong vô vọng. Liệu ông có đủ sức chờ đợi khi tuổi già sức yếu lắm bệnh nguy nan đeo bám, nào là tim, cao huyết áp, giờ lại thêm bệnh phổi và bệnh nghễnh ngãng... Không biết khi con gái được mãn tù, ông có còn sống để nhớ mà nhận ra con không?...
Đầu năm 2014, đêm nhạc mang tên Tình lỡ được ca sĩ Ánh Tuyết mời gọi mọi người chung tay thực hiện. Cô chia sẻ: “Tôi muốn chúng ta cùng giúp ông có một sổ tiết kiệm, đỡ bớt giùm cái nghèo cái khổ đã đeo bám ông suốt cả cuộc đời”.
Nhạc sĩ thanh Bình và ca sĩ Ánh Tuyết vào năm 2013
Hết rồi còn chi đâu em ơi!
Mỗi một bản tình ca không chỉ có giai điệu, lời ca và hoàn cảnh ra đời khác nhau mà còn chứa đựng đủ mọi sắc thái tình cảm. Vì vậy nghe nhạc tình ta không chỉ nghe âm thanh nhậm lời bài hát, mà trên hết là cảm nhận cái tình, cái đời chất chứa trong đó.
Topic này lập ra với mục đích vừa tổng kết những nhạc khúc yêu thích vừa muốn tìm hiểu hoàn cảnh ra đời cũng như những điều liên quan đến chúng. Và hoan nghênh các bạn chia sẻ về những bản tình ca mà bạn yêu thích.
--o0o--
1. Xin mở đầu bằng bài hát Tình lỡ của Nhạc sĩ Thanh Bình:
Thôi rồi còn chi đâu em ơi! Có còn lại chăng dư âm thôi, trong cơn thương đau men đắng môi...
Chắc khó ai có thể quên được những giai điệu mượt mà và ca từ nhẹ nhàng, khắc khoải trên. Bài hát không chỉ cho ta thấy nét buồn đau mà còn khiến ta như nếm được gia vị của con người ta khi trải qua cuộc tình chưa trọn.
Bài hát này đã được nhiều ca sĩ nổi tiếng trình bày, nhưng theo tôi thì nổi bật nhất vẫn là hai nữ ca sĩ Khánh Ly (1970) và Lệ Quyên (hiện nay). Tiếng hát của họ đã chinh phục bao trái tim khán giả mộ điệu, có biết bao nước mắt rơi, nụ cười xúc cảm hòa theo lời ca ấy:
"Yêu rồi tình yêu sao chua cay. Men nào bằng men thương đau đây. Hỡi người, bỏ ta trong mưa bay...”
Tình khúc được nhạc sĩ Thanh Bình viết về chính cuộc đời mình và cho một cuộc tình đẹp không phần kết. Họ lạc nhau khi đất nước chia cắt để rồi trọn đời ly biệt. Nhưng cuộc tình ấy, người con gái ấy đã theo đuổi nỗi nhớ trong ông đến tận bây giờ. Lúc hỏi bóng hồng nào đã khiến ông phải đau khổ để viết nên tác phẩm này, ông kể lại:
“Ca khúc này tôi viết cho một người con gái ở Hải Phòng. Lúc đó tôi 24 tuổi và rất thiết tha với người này. Ngày tôi xuống tàu ở cảng Hải Phòng vào nam, đứng trên boong tàu, tôi nhìn thấy nàng đang hối hả chen lấn, vạch đám đông người đưa tiễn để mong kịp chia tay tôi, nhưng tôi lại đứng lẫn vào đám đông trên boong tàu, còn nàng thì chạy dọc theo bờ cảng và không nhận ra tôi… Chẳng nói được với nhau câu nào.
Tôi vào nam, ít lâu sau hay tin bố mẹ nàng ép lấy chồng. Tôi buồn lắm, khoảng 1 tháng sau tôi viết được bài Tình lỡ (1954)…”.
Tình lỡ còn là ca khúc chính được sử dụng trong phim ‘Nàng' do đạo diễn Lê Mộng Hoàng thực hiện năm 1970 (dựa theo tiểu thuyết cùng tên của nhà văn Bùi Hoàng Thư, phim đoạt giải Tượng vàng tại Đại hội Điện ảnh Á châu ở Đài Loan lần 17). Ở cuối phim, Vân (Thẩm Thúy Hằng) đi dọc bãi biển trong buổi chiều lộng gió, tà áo dài bay phất phơ lồng trong tiếng hát của Khánh Ly: “Một vầng trăng lỡ đã thôi không theo nhau. Cuộc tình đã lỡ với bao nhiêu thương đau. Hết rồi thôi đã không còn gì thật rồi. Chỉ còn hiu hắt cơn sầu không nguôi…"
* Về tác giả
Tình lỡ là ca khúc nổi tiếng nhất của nhạc sĩ Thanh Bình và có lẽ cuộc đời ông cũng giống như lời bài ca ấy.
Nhạc sỹ Thanh Bình thời trẻ. Ảnh: Hà Đình Nguyên.
Khoảng 1952-1953, ông viết truyện ngắn và đưa tin văn hóa văn nghệ cho nhiều tờ báo: Tia Sáng, Liên Hiệp, Tin Sớm, Bình Minh, Văn Nghệ... với bút danh Thanh Bình. hạc sĩ Phó Quốc Thăng là cậu ruột của ông nhưng ông lại say mê cảm hứng học nhạc từ giáo sư âm nhạc Phạm Sửu tại Thanh Hóa. Từ năm 1950-1954, ông xuôi ngược các vùng miền Bắc Ninh, Hải Phòng, Thanh Hóa, Sầm Sơn, Hà Nội rồi sau đó vào Nam khai sụt tuổi để trốn lính.
Sau 54, tại miền Nam, người ta biết đến Thanh Bình như một người viết ca khúc nhiều hơn viết văn.
Yêu rồi, tình yêu sao chua cay
Các tác phẩm của nhạc sĩ Thanh Bình được ông viết bằng cả tình yêu ngọt ngào, dung dị của hồn quê, tình yêu thương sâu sắc quê hương đất nước mình, với những cảm xúc đầu đời hồn nhiên của chàng trai lãng mạn, đau đến tận cùng những mối tình đã lỡ...
Chỉ vậy thôi nhưng cũng quá đủ để đong đầy tình người hâm mộ dành cho ông. Âm nhạc của ông thật gần gũi với tâm t.ư tình cảm, đời sống con người qua các ca khúc mà ông đã âm thầm góp phần trong gia tài âm nhạc Việt Nam.
Mắt lệ mờ hoen, dư âm xưa
Cuộc đời nghệ sĩ của ông đầy thăng trầm biến động, giờ cũng chỉ còn lại hình hài một ông lão ngoài 80 nhỏ bé, cô đơn.
Nhưng thật ra tiếng lòng của người nhạc sĩ tài hoa ấy chưa bao giờ khép lại. Ông không sống bằng dư âm, nhưng có lẽ luôn ấp ủ nó ở đâu đó trong sâu thẳm tâm hồn mình.
Quả thật, cần nhiều khoảng lặng lắm ông mới có thể trải lòng cùng tôi về những cuộc tình, những đám cưới đã đi qua đời mình...Ðời nghệ sĩ đưa ông lang bạt kỳ hồ. Cứ Hải Phòng, Nam Ðịnh, Thanh Hóa, ra Hà Nội rồi lại vào Nam, nhưng cũng chẳng tránh khỏi phận long đong... Rồi nhiều cuộc tình dâu bể không thành. Có lần ông lại thành “chú rể bỏ trốn” ngay trước giờ hôn lễ. Mãi đến năm 1973 ông mới chính thức lập gia đình với một người phụ nữ xinh đẹp, sống trong căn hộ chung cư ở đường Tự Do (nay là Ðồng Khởi) , Q.1, Sài Gòn. Cuộc sống khá đơn sơ, sáng ông dạy lớp tiếng Anh, chiều lớp tiếng Pháp. Và có lẽ cũng hạnh phúc được vài năm. Sau năm 1975, vợ chồng ông mở quán cơm ven đường Ðồng Khởi. Những tưởng đâu sẽ an lành bên vợ đẹp con xinh, nhưng rồi cũng đến lúc cơm không lành canh không ngọt. Bà đã bỏ đi khỏi nhà, bỏ lại ông khi con gái mới hơn 3 tuổi. Ông rơi vào cảnh gà trống nuôi con mọn, kinh tế túng quẫn, cuộc sống vá víu đắp đổi qua ngày. Ông mơ hồ nói: “Có lẽ cô ấy đã rẽ sang bước khác, tôi không chắc cũng chẳng nhớ nữa...”
Ca sĩ Ánh Tuyết là một trong những người ca sĩ gắn bó với ông trong những năm cuối đời, cô đã nhiều lần đến thăm và giúp đỡ cố nhạc sĩ khi ông còn sống. Có lần ca sĩ Ánh Tuyết thắc mắc: Vì sao mà tình trường của ông luôn dang dở vậy? Ông khẽ nhận, “phần nhiều là do lỗi nơi tôi”. Ðôi mắt buồn trĩu nặng! Hỏi thêm ông về những tháng ngày sau đó, ông xua tay bảo: “Trời ơi! Thời gian lâu quá không làm sao nhớ nổi”.
Không nhớ nổi hay là ông đã muốn quên đi những nhọc nhằn, cay đắng trong cuộc đời mình.
Chỉ còn hiu hắt cơn sầu, không nguôi...
Thanh Bình không chỉ có mỗi ca khúc Tình lỡ, mà ông còn là tác giả của những ca khúc: Còn nhớ hay quên?, Đừng đến rồi đi (1959), Tiếc một người (1972)… Những cái tựa của các ca khúc kể trên khiến người ta tự hỏi: nhạc sĩ Thanh Bình viết cho ai đây, người yêu đầu đời hay người vợ tuyệt tình…?
Những năm cuối đời, ông sống hiu hắt với mấy người háu gái họ, bởi con gái ruột của ông vướng vòng lao lý. Khi nhắc đến con gái thì tự nhiên ông lại nhớ, lại kể: “Con gái gần 40 tuổi, nó lận đận lắm... Bây giờ con gái đang ở tù, vướng vào vòng lao lý của vòng đời cơ cực mà ra!... Do nó ham tiền, hùn vốn làm ăn với người ta rồi gặp xui nên mắc họa”.
Hai cô cháu gái của ông xót xa kể: “Khi con gái đi tù mới khoảng một năm, ông bị bỏ rơi ở bến xe miền Ðông. Ông già 81 tuổi gầy gò, ốm yếu đang mắc nhiều bệnh nguy nan với thùng quần áo cùng cái quạt máy cũ kỹ. Ông sống lay lắt gần tháng trời với bánh mì hay ăn tạm miếng cháo qua ngày”. Những ngày lang thang đó, ông kể: “Tôi đưa chứng minh nhân dân thuê được chiếc chiếu 500 đồng/ngày, tìm đại chỗ trống ngả cái lưng, sáng ra thấy người ta cũng ngủ đông nghẹt xung quanh”.
Cũng may còn một chút an ủi, ông còn có những người cháu gọi là cậu ruột. Họ cũng mồ côi cha mẹ. Và họ sẵn sàng đón ông về chăm lo nuôi dưỡng. Cũng gần một năm rồi, họ túm tụm đùm bọc nhau trong căn nhà chỉ 21m2 mà có tám nhân khẩu, nay lại nuôi thêm ông.
Nỗi nhớ thương con trong vô vọng. Liệu ông có đủ sức chờ đợi khi tuổi già sức yếu lắm bệnh nguy nan đeo bám, nào là tim, cao huyết áp, giờ lại thêm bệnh phổi và bệnh nghễnh ngãng... Không biết khi con gái được mãn tù, ông có còn sống để nhớ mà nhận ra con không?...
Đầu năm 2014, đêm nhạc mang tên Tình lỡ được ca sĩ Ánh Tuyết mời gọi mọi người chung tay thực hiện. Cô chia sẻ: “Tôi muốn chúng ta cùng giúp ông có một sổ tiết kiệm, đỡ bớt giùm cái nghèo cái khổ đã đeo bám ông suốt cả cuộc đời”.
Nhạc sĩ thanh Bình và ca sĩ Ánh Tuyết vào năm 2013
Hết rồi còn chi đâu em ơi!
Sau nhiều năm bệnh tật, ông đã ra đi vào lúc 4 giờ 10 phút ngày 23-5-2014, hưởng thọ 82 tuổi. Kết thúc cuộc đời chẳng thanh bình không giống cái tên của ông, như lời ca sĩ Ánh Tuyết đã nóì: "Bấy nhiêu bài hát ấy đã để lại nhiều dấu ấn trong lòng người mộ điệu. Tuy nhiên, cái kết cho cuộc đời ông thì lại nhạt nhẽo như những ca từ trong Tình lỡ".
Nhưng cuộc đời và những người yêu nhạc trữ tình vẫn sẽ luôn nhớ đến ông với những bản tình ca còn mãi theo năm tháng, sẽ không hết rồi đâu...♪♪♫ ♪♫♫♫ ♥♥♥
Nhưng cuộc đời và những người yêu nhạc trữ tình vẫn sẽ luôn nhớ đến ông với những bản tình ca còn mãi theo năm tháng, sẽ không hết rồi đâu...♪♪♫ ♪♫♫♫ ♥♥♥
Last edited:
